BIKKI NEWS (SEP. 04) : భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో – ISRO) మరో చారిత్రక ఘట్టాన్ని ఆవిష్కరించింది. శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం (SDSC-SHAR) రెండో ప్రయోగ వేదిక (SLP) నుంచి నింగికెగిసిన GSLV F17 రాకెట్, అత్యాధునిక ఎర్త్ అబ్జర్వేషన్ ఉపగ్రహం EOS-05ను విజయవంతంగా నిర్ణీత సబ్-జియోసింక్రోనస్ ట్రాన్స్‌ఫర్ కక్ష్య (Sub-GTO) లోకి ప్రవేశపెట్టింది. దేశ భద్రత, సరిహద్దు నిఘా మరియు ప్రకృతి విపత్తుల ముందస్తు సమాచారం అందించడంలో ఈ ప్రయోగం భారతదేశ అంతరిక్ష పరిశోధనారంగంలో కీలక మైలురాయిగా నిలవనుంది.
ఆకాశంలో భారత ‘కన్ను’ – GSLV F17 – EOS-05 ఎందుకంత ప్రత్యేకం?
భూమికి సుమారు 36,000 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో ఉండే జియోసింక్రోనస్ (భూస్థిర) కక్ష్య నుంచి భూమిని నిరంతరం చిత్రీకరించే భారతదేశపు మొట్టమొదటి అత్యాధునిక ఉపగ్రహం EOS-05 (GISAT-1A).
సాధారణంగా రిమోట్ సెన్సింగ్ ఉపగ్రహాలు లోయర్ ఎర్త్ ఆర్బిట్ (LEO) లో ఉంటాయి; అవి ఒక ప్రదేశం మీదుగా రోజుకు ఒకటి లేదా రెండుసార్లు మాత్రమే వెళ్తాయి. కానీ EOS-05 భూమితో పాటే భ్రమిస్తూ, భారత ఉపఖండంపై ఎల్లవేళలా స్థిరంగా దృష్టి సారిస్తుంది. దీనివల్ల దేశ భూభాగాన్ని, తీరప్రాంతాలను 24 గంటలూ పర్యవేక్షించే వీలు కలుగుతుంది.
ఉపగ్రహంలోని అత్యాధునిక పేలోడ్లు:
MX-VNIR (మల్టీస్పెక్ట్రల్ విజిబుల్ నియర్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్): 6 ఛానెల్స్ ద్వారా 42 మీటర్ల స్పేషియల్ రిజల్యూషన్‌తో స్పష్టమైన చిత్రాలు.
HyS-VNIR & HyS-SWIR (హైపర్‌స్పెక్ట్రల్ ఇమేజర్స్): వందలాది స్పెక్ట్రల్ బ్యాండ్ల ద్వారా ఖనిజాలు, భూగర్భ జలాలు, పంట ఆరోగ్యాన్ని విశ్లేషించే సాంకేతికత.
MX-LWIR (లాంగ్ వేవ్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్): రాత్రి వేళల్లో మరియు మబ్బుల మాటున సైతం ఉష్ణోగ్రత ఆధారంగా చిత్రాలను తీయగల సామర్థ్యం.
GSLV-F17 మరియు EOS-05 సాంకేతిక వివరాలు
| అంశం (Parameter) | వివరాలు (Specifications) |
|---|---|
| రాకెట్ రకం | GSLV (19వ ప్రయోగం) |
| రాకెట్ ఎత్తు | 51.7 మీటర్లు |
| లిఫ్ట్-ఆఫ్ బరువు | 420.5 టన్నులు |
| దశలు (Stages) | 3 దశలు (GS1 – సాలిడ్/లిక్విడ్, GS2 – లిక్విడ్, GS3 – క్రయోజెనిక్) |
| పేలోడ్ ఫెయిరింగ్ | 4 మీటర్ల వ్యాసం గల ఓజివ్ కాంపోజిట్ వెర్షన్ |
| ఉపగ్రహం బరువు (EOS-05) | సుమారు 2,367 కిలోగ్రాములు |
| కక్ష్య (Target Orbit) | Sub-GTO (పెరిజీ: ~170 కి.మీ, అపోజీ: ~28,934 కి.మీ) |
| జీవిత కాలం | 7 నుండి 10 సంవత్సరాలు |
దేశానికి కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనాలు
రియల్-టైమ్ విపత్తు నిర్వహణ (Disaster Management): తుపాన్లు, ఆకస్మిక వరదలు (Cloudbursts), భూకంపాలు, అడవుల్లో కార్చిచ్చులు సంభవించినప్పుడు ప్రతి 10 నుంచి 30 నిమిషాల వ్యవధిలో ఉపగ్రహం తాజా చిత్రాలను అందిస్తుంది.
జాతీయ భద్రత మరియు సరిహద్దు నిఘా: సరిహద్దు రేఖలు, తీర ప్రాంతాల వద్ద జరిగే అనుమానాస్పద కదలికలను నిరంతరం పర్యవేక్షించడంలో భద్రతా బలగాలకు ఇది ఎంతో కీలకంగా మారుతుంది.
వ్యవసాయం & అటవీ సంపద: పంట విస్తీర్ణం, తెగుళ్ల ప్రభావం, నీటి వనరుల లభ్యత, అటవీ విస్తీర్ణంలో మార్పులను హైపర్‌స్పెక్ట్రల్ సాంకేతికతతో వేగంగా గుర్తించవచ్చు.
వాతావరణ పరిశీలన: తీవ్రమైన ఉరుములు, మెరుపులు, క్లౌడ్‌బర్స్ట్ వంటి వాతావరణ హెచ్చరికలను ముందస్తుగా జారీ చేయడానికి దోహదపడుతుంది.
