Excretory System in Animals Top 100 GK Bits – జంతువులలో విసర్జన వ్యవస్థ ముఖ్య జీకే బిట్స్

BIKKI NEWS : Excretory System in Animals Top 100 GK Bits. జంతువులలో విసర్జన వ్యవస్థ ముఖ్య జీకే బిట్స్ . UPSC, TGPSC, APPSC గ్రూప్స్ మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షల స్థాయి ప్రశ్నలు & సమాధానాలు

Excretory System in Animals Top 100 GK Bits

విసర్జన పదార్థాలు & వివిధ జంతువులలో విసర్జన అవయవాలు

1. జీవక్రియల ఫలితంగా శరీరంలో ఏర్పడే నత్రజని వ్యర్థాలను (Nitrogenous wastes) బయటకు పంపే ప్రక్రియను ఏమంటారు? జ : విసర్జన (Excretion)
2. జంతువులలో ఏర్పడే ప్రధానమైన మూడు నత్రజని విసర్జన పదార్థాలు ఏవి? జ : అమ్మోనియా (NH_3), యూరియా (NH_2CONH_2), యూరిక్ ఆమ్లం (Uric Acid)
3. నత్రజని విసర్జన పదార్థాలలో అత్యంత విషపూరితమైనది మరియు విసర్జనకు అత్యధిక నీరు అవసరమయ్యేది ఏది? జ : అమ్మోనియా (1 గ్రాము అమ్మోనియా విసర్జనకు దాదాపు 500 మి.లీ నీరు అవసరం)
4. నత్రజని విసర్జన పదార్థాలలో అతి తక్కువ విషపూరితమైనది మరియు నీటిలో కరగని స్ఫటిక రూపంలో ఉండేది ఏది? జ : యూరిక్ ఆమ్లం (నీటి సంరక్షణ కోసం ఎడారి, భూచర జీవులకు ఇది అనుకూలం)
5. అమ్మోనియాను విసర్జించే జంతువులను ఏమంటారు మరియు ఉదాహరణలు ఏవి? జ : అమ్మోనోటెలిక్ జీవులు (Ammonotelic) – ఉదా: అమీబా, హైడ్రా, అస్థి చేపలు (Bony fishes), కప్పల లార్వా (టాడ్‌పోల్), జలచర ఉభయచరాలు.
6. యూరియాను విసర్జించే జంతువులను ఏమంటారు మరియు ఉదాహరణలు ఏవి? జ : యూరియోటెలిక్ జీవులు (Ureotelic) – ఉదా: మానవులతో సహా క్షీరదాలు, ప్రౌఢ ఉభయచరాలు (కప్పలు), మృదులాస్థి చేపలు (సొరచేపలు/షార్క్స్).
7. యూరిక్ ఆమ్లాన్ని విసర్జించే జంతువులను ఏమంటారు మరియు ఉదాహరణలు ఏవి? జ : యూరికోటెలిక్ జీవులు (Uricotelic) – ఉదా: పక్షులు, సరీసృపాలు (బల్లులు, పాములు, తాబేళ్లు), కీటకాలు, భూచర నత్తలు.
8. పక్షుల రెట్టలో (Bird droppings) తెల్లని పేస్ట్ లాగా ఉండే పదార్థం ఏమిటి? జ : యూరిక్ ఆమ్లం స్ఫటికాలు (ఆల్బాట్రాస్ వంటి సముద్ర పక్షులు గ్వానో ఎరువుగా విలువైన వ్యర్థాలను ఇస్తాయి)
9. సాలెపురుగులు (Spiders) మరియు తేళ్లలో (Scorpions) ప్రధాన నత్రజని విసర్జన పదార్థం ఏమిటి? జ : గ్వానిన్ (Guanine – వీటిని గ్వానోటెలిక్ జీవులు అంటారు)
10. మృదులాస్థి చేపలు (Sharks) రక్తంలో దేనిని నిల్వ ఉంచుకుని సముద్రపు నీటితో ద్రవాభిసరణ సమతుల్యతను (Osmoregulation) కాపాడుకుంటాయి? జ : యూరియా మరియు ట్రైమిథైలమైన్ ఆక్సైడ్ (TMAO)
11. ఏకకణ జీవులైన అమీబా, పారామీషియంలలో విసర్జన మరియు ద్రవాభిసరణ నియంత్రణ దేని ద్వారా జరుగుతుంది? జ : సంకోచ రిక్తిక (Contractile Vacuole) మరియు శరీర ఉపరితల వ్యాపనం ద్వారా
12. స్పంజికలు (Porifera) మరియు సీలెంటరేటా (హైడ్రా) జీవులలో విసర్జన ఎలా జరుగుతుంది? జ : శరీర ఉపరితలం నుండి సాధారణ వ్యాపనం (Diffusion) ద్వారా (ప్రత్యేక విసర్జన అవయవాలు లేవు)
13. బద్దెపురుగులు (Flatworms – ప్లాటిహెల్మింథిస్, ఉదా: ప్లనేరియా) లోని విసర్జన కణాలు ఏవి? జ : జ్వాలా కణాలు (Flame Cells / ప్రోటోనెఫ్రీడియా / సోలెనోసైట్లు)
14. వానపాము (Earthworm – అనెలిడా వర్గం) లోని ప్రధాన విసర్జన అవయవాలు ఏవి? జ : నెఫ్రీడియా (Nephridia – విభాజక, చర్మీయ, గ్రసని నెఫ్రీడియా)
15. బొద్దింక మరియు ఇతర కీటకాలలో (Arthropoda) విసర్జన అవయవాలు ఏవి? జ : మాల్ఫీజియన్ నాళికలు (Malpighian Tubules)
16. రొయ్యలు (Prawns), పీతలు వంటి క్రస్టేషియన్ జీవులలో విసర్జన అవయవాలు ఏవి? జ : హరిత గ్రంథులు (Green Glands) లేదా యాంటెన్నరీ గ్రంథులు (Antennary Glands)
17. తేళ్లు, సాలెపురుగులలో (Arachnida) విసర్జనకు తోడ్పడే అవయవాలు ఏవి? జ : కాక్సల్ గ్రంథులు (Coxal Glands) మరియు మాల్ఫీజియన్ నాళికలు
18. మొలస్కా (నత్తలు, ఆల్చిప్పలు) జీవులలో విసర్జన అవయవాలు ఏవి? జ : మెటానెఫ్రీడియా (బోజనస్ అవయవాలు – Organ of Bojanus / కెబర్ అవయవం)
19. ఇఖైనోడెర్మేటా (స్టార్ ఫిష్ / సముద్ర నక్షత్రం) జీవులలో విసర్జన ఎలా జరుగుతుంది? జ : జల ప్రసరణ వ్యవస్థ (Water Vascular System) మరియు చర్మ మొప్పల (Dermal Branchiae) ద్వారా (ప్రత్యేక విసర్జన అవయవాలు లేవు)
20. ఆంఫియాక్సస్ (సెఫలోకార్డేటా) లోని విసర్జన నిర్మాణాలు ఏవి? జ : ప్రోటోనెఫ్రీడియా (సోలెనోసైట్లు)
21. బలనోగ్లోసస్ (హెమికార్డేటా) లో విసర్జన అవయవం ఏది? జ : ప్రోబోసిస్ గ్రంథి (Proboscis Gland)
22. అన్ని సకశేరుకాలలో (Vertebrates – చేపల నుండి మానవుల వరకు) ప్రధాన విసర్జన అవయవాలు ఏవి? జ : ఒక జత మూత్రపిండాలు (Kidneys)
23. మత్స్యాలు (చేపలు) మరియు ఉభయచరాలలో (కప్పలు) ఉండే మూత్రపిండాల రకం ఏది? జ : మీసోనెఫ్రిక్ మూత్రపిండాలు (Mesonephric Kidneys)
24. సరీసృపాలు, పక్షులు, క్షీరదాలలో (అమ్నియోట్స్) ఉండే అభివృద్ధి చెందిన మూత్రపిండాల రకం ఏది? జ : మెటానెఫ్రిక్ మూత్రపిండాలు (Metanephric Kidneys)
25. మానవ శరీరంలో యూరియా సంశ్లేషణ (యూరియా వలయం / ఆర్నిథిన్ వలయం) ఎక్కడ జరుగుతుంది? జ : కాలేయం (Liver) లో (క్రెబ్స్–హెన్సెలైట్ వలయం ద్వారా)
26. యూరియా వలయాన్ని (Ornithine Cycle) కనుగొన్న శాస్త్రవేత్తలు ఎవరు? జ : హాన్స్ క్రెబ్స్ మరియు కర్ట్ హెన్సెలైట్ (1932)
27. అదనపు అమైనో ఆమ్లాల నుండి అమైనో సమూహాన్ని తొలగించి అమ్మోనియాగా మార్చే ప్రక్రియను ఏమంటారు? జ : డీ-అమినేషన్ (Deamination – ఇది కాలేయంలో జరుగుతుంది)
28. సముద్ర పక్షులు మరియు సముద్ర తాబేళ్లలో అదనపు ఉప్పును (NaCl) బయటకు పంపడానికి ఉండే ప్రత్యేక గ్రంథులు ఏవి? జ : నాసికా లవణ గ్రంథులు (Nasal Salt Glands) లేదా అశ్రు గ్రంథులు
29. శరీర ద్రవాల ద్రవాభిసరణ గాఢతను బయటి పరిసరాలకు అనుగుణంగా మార్చుకునే జలచర జీవులను ఏమంటారు? జ : ఆస్మోకన్ఫార్మర్లు (Osmoconformers – ఉదా: హాగ్ ఫిష్, సముద్ర అకశేరుకాలు)
30. బయటి నీటి గాఢతతో సంబంధం లేకుండా అంతర్గత ద్రవాల సమతుల్యతను స్థిరంగా ఉంచుకునే జీవులను ఏమంటారు? జ : ఆస్మోరెగ్యులేటర్లు (Osmoregulators – ఉదా: మంచినీటి చేపలు, క్షీరదాలు)

Excretory System in Animals Top 100 GK Bits – మానవ మూత్రపిండాల అంతర్నిర్మాణం & నెఫ్రాన్

1. మానవునిలో మూత్రపిండాలు (Kidneys) ఉదరకుహరంలో ఏ భాగంలో అమరి ఉంటాయి? జ : వెన్నెముకకు ఇరువైపులా చివరి ఉరః, మూడవ కటి కశేరుకాల మధ్య ‘రెట్రోపెరిటోనియల్’ (Retroperitoneal) స్థానంలో ఉంటాయి.
2. కుడి మూత్రపిండం ఎడమ మూత్రపిండం కంటే కొంచెం కిందికి ఎందుకు ఉంటుంది? జ : కుడి వైపున అతిపెద్ద అవయవమైన కాలేయం (Liver) ఎక్కువ స్థలాన్ని ఆక్రమించడం వల్ల.
3. వయోజన మానవునిలో ఒక్కో మూత్రపిండం సగటు బరువు ఎంత? జ : సుమారు 120 నుండి 170 గ్రాములు
4. మూత్రపిండాన్ని కప్పి ఉంచే గట్టి తంతుయుత రక్షణ పొరను ఏమంటారు? జ : రీనల్ క్యాప్సూల్ (Renal Capsule)
5. మూత్రపిండం లోపలి పుటాకార భాగంలో రక్తనాళాలు, నాడులు, మూత్రనాళం ప్రవేశించే నొక్కును ఏమంటారు? జ : హైలమ్ (Hilum / నాభి)
6. మూత్రపిండం అడ్డుకోతలో కనిపించే రెండు ప్రధాన భాగాలు ఏవి? జ : వెలుపలి వల్కలం (Renal Cortex) మరియు లోపలి దవ్వ (Renal Medulla)
7. దవ్వ భాగంలో శంఖాకారంలో ఉండే నిర్మాణాలను ఏమంటారు? జ : రీనల్ పిరమిడ్లు (Renal Pyramids / మధ్యాంశ పిరమిడ్లు)
8. రీనల్ పిరమిడ్ల మధ్యలోకి చొచ్చుకువచ్చిన వల్కల భాగాన్ని ఏమంటారు? జ : బెర్టిని స్తంభాలు (Columns of Bertini)
9. మూత్రపిండాల నిర్మాణాత్మక మరియు క్రియాత్మక ప్రమాణాలు ఏవి? జ : నెఫ్రాన్లు (Nephrons – ఒక్కో మూత్రపిండంలో సుమారు 10 నుండి 12 లక్షల నెఫ్రాన్లు ఉంటాయి)
10. నెఫ్రాన్‌లోని రెండు ప్రధాన భాగాలు ఏవి? జ : మాల్ఫీజియన్ దేహం (Malpighian Body / రీనల్ కార్పసల్) మరియు వృక్క నాళిక (Renal Tubule)
11. మాల్ఫీజియన్ దేహం వేటి కలయిక వల్ల ఏర్పడుతుంది? జ : రక్తకేశనాళికా గుచ్ఛం (Glomerulus) మరియు బౌమన్స్ గుళిక (Bowman’s Capsule)
12. రక్తకేశనాళికా గుచ్ఛంలోకి రక్తాన్ని తీసుకొచ్చే ధమని మరియు బయటకు తీసుకెళ్లే ధమని ఏవి? జ : తీసుకొచ్చేది: అభివాహి ధమనిక (Afferent Arteriole – వ్యాసం ఎక్కువ); తీసుకెళ్లేది: అపవాహి ధమనిక (Efferent Arteriole – వ్యాసం తక్కువ)
13. బౌమన్స్ గుళిక లోపలి పొరలో గ్లోమెరులస్ కేశనాళికలను చుట్టి ఉండే ప్రత్యేక కణాలు ఏవి? జ : పోడోసైట్లు (Podocytes – వీటి మధ్య ఉండే సూక్ష్మ రంధ్రాలను ఫిల్ట్రేషన్ స్లిట్స్ అంటారు)
14. వృక్క నాళికలోని (Renal Tubule) వరుస భాగాలు ఏవి? జ : సమీపస్థ సంవళిత నాళిక (PCT) \rightarrow హెన్లీ శిక్యం (Loop of Henle) \rightarrow దూరస్థ సంవళిత నాళిక (DCT) \rightarrow సంగ్రహణ నాళం (Collecting Duct)
15. హెన్లీ శిక్యం (Loop of Henle) ప్రధాన విధి ఏమిటి? జ : మూత్రాన్ని గాఢత చెందించడం (Concentration of Urine) మరియు నీరు, సోడియం క్లోరైడ్ పునఃశోషణ
16. చాలా పొడవైన హెన్లీ శిక్యం కలిగి ఉండి గాఢమైన మూత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేసే నెఫ్రాన్లు ఏవి? జ : జక్ట్సామెడుల్లరీ నెఫ్రాన్లు (Juxtamedullary Nephrons – మొత్తం నెఫ్రాన్లలో 15-20% ఉంటాయి)
17. మూత్రపిండాల నుండి మూత్రాన్ని మూత్రాశయానికి చేరవేసే నాళాలు ఏవి? జ : మూత్రనాళాలు (Ureters – పెరిస్టాల్టిక్ కదలికల ద్వారా పంపుతాయి)
18. మూత్రాశయం (Urinary Bladder) లోపలి గోడలలో ఉండే సాగే గుణం గల ప్రత్యేక ఉపకళా కణజాలం ఏది? జ : ట్రాన్సిషనల్ ఎపిథీలియం (Transitional Epithelium / యూరోథీలియం)
19. మూత్రాశయం నుండి మూత్రాన్ని బయటకు విసర్జించే క్రియను ఏమంటారు? జ : మిక్చురిషన్ (Micturition / మూత్ర విసర్జన)
20. మూత్రాశయం నిండినప్పుడు సంకోచించే కండరం ఏది? జ : డెట్రూసర్ కండరం (Detrusor Muscle)
21. మూత్ర పిండాలకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే ధమని మరియు శుద్ధి చేసిన రక్తాన్ని తిరిగి తీసుకెళ్లే సిర ఏవి? జ : సరఫరా చేసేది: వృక్క ధమని (Renal Artery); శుద్ధి రక్తాన్ని తీసుకెళ్లేది: వృక్క సిర (Renal Vein)
22. శరీరంలో అతి తక్కువ యూరియా గాఢత కలిగిన రక్తనాళం ఏది? జ : వృక్క సిర (Renal Vein – ఎందుకంటే మూత్రపిండం యూరియాను వడపోసి బయటకు పంపుతుంది)
23. శరీరంలో అత్యధిక యూరియా గాఢత కలిగిన రక్తనాళం ఏది? జ : కాలేయ సిర (Hepatic Vein – కాలేయంలో యూరియా ఉత్పత్తి అయి దీని ద్వారా బయటకు వస్తుంది)
24. సమీపస్థ సంవళిత నాళిక (PCT) ఏ కణాలతో నిర్మితమై ఉంటుంది? జ : సూక్ష్మచూషకాలు (Brush Border) కలిగిన ఘనాకార ఉపకళా కణాలు (Cuboidal Epithelium)
25. గ్లోమెరులార్ ఫిల్ట్రేట్‌లోని గ్లూకోజ్, అమైనో ఆమ్లాలు, విటమిన్లు 100% ఎక్కడ పునఃశోషణం చెందుతాయి? జ : సమీపస్థ సంవళిత నాళిక (PCT) లో
26. హెన్లీ శిక్యం యొక్క అవరోహణ భుజం (Descending Limb) దేనికి పారగమ్యతను (Permeable) కలిగి ఉంటుంది? జ : నీటికి మాత్రమే పారగమ్యత కలిగి ఉండి, లవణాలకు అపారగమ్యంగా ఉంటుంది.
27. హెన్లీ శిక్యం యొక్క ఆరోహణ భుజం (Ascending Limb) దేనికి పారగమ్యతను కలిగి ఉంటుంది? జ : లవణాలకు (NaCl) పారగమ్యత కలిగి ఉండి, నీటికి అపారగమ్యంగా ఉంటుంది.
28. మూత్రపిండాలలో మూత్రం గాఢత చెందడానికి తోడ్పడే ప్రత్యేక యంత్రాంగం పేరు ఏమిటి? జ : కౌంటర్ కరెంట్ మెకానిజం (Counter-Current Mechanism – హెన్లీ శిక్యం మరియు వాసా రెక్టా మధ్య జరుగుతుంది)
29. జక్ట్సామెడుల్లరీ నెఫ్రాన్ల హెన్లీ శిక్యానికి సమాంతరంగా ఉండే సూక్ష్మ రక్తకేశనాళికల వలయాన్ని ఏమంటారు? జ : వాసా రెక్టా (Vasa Recta)
30. మూత్రపిండాల పనితీరును అధ్యయనం చేసే వైద్య శాస్త్రాన్ని ఏమంటారు? జ : నెఫ్రాలజీ (Nephrology)

Excretory System in Animals Top 100 GK Bits – మూత్రం ఏర్పడే విధానం, సంఘటనం & హార్మోన్ల నియంత్రణ

1. మూత్రం ఏర్పడే ప్రక్రియలోని మూడు ప్రధాన దశలు ఏవి? జ : 1. గుచ్ఛగాలనం (Glomerular Filtration / Ultra-filtration), 2. వరణాత్మక పునఃశోషణ (Selective Reabsorption), 3. నాళికా స్రావం (Tubular Secretion)
2. ఒక నిమిషంలో రెండు మూత్రపిండాల ద్వారా వడపోయబడే రక్త పరిమాణం (Renal Blood Flow) ఎంత? జ : సుమారు 1,100 నుండి 1,200 మి.లీ (గుండె పంపింగ్‌లో దాదాపు 1/5వ వంతు)
3. ఆరోగ్యవంతమైన మానవునిలో గ్లోమెరులార్ ఫిల్ట్రేషన్ రేటు (GFR) ఎంత? జ : నిమిషానికి 125 మి.లీ (లేదా రోజుకు 180 లీటర్లు)
4. రోజుకు 180 లీటర్ల ప్రాథమిక మూత్రం (Glomerular Filtrate) ఏర్పడినప్పటికీ, బయటకు విసర్జించే మూత్రం పరిమాణం ఎంత? జ : రోజుకు సుమారు 1.5 లీటర్లు (దాదాపు 99% ద్రవం వృక్క నాళికల ద్వారా తిరిగి రక్తంలోకి పునఃశోషణం చెందుతుంది)
5. సాధారణ మానవుని మూత్రం యొక్క pH విలువ ఎంత? జ : సుమారు 6.0 (స్వల్ప ఆమ్ల గుణం; పరిధి 4.5 – 8.0)
6. మూత్రానికి లేత పసుపు రంగును ఇచ్చే వర్ణద్రవ్యం (Pigment) ఏది? జ : యూరోక్రోమ్ (Urochrome – ఇది హిమోగ్లోబిన్ విచ్ఛిన్నం వల్ల ఏర్పడుతుంది)
7. సాధారణ మూత్రంలో నీరు మరియు ఘన పదార్థాల శాతం ఎంత? జ : 95% నీరు, 2% యూరియా, 3% ఇతర లవణాలు, యూరిక్ ఆమ్లం, క్రియాటినిన్ మొదలైనవి.
8. మూత్రం కొద్దిసేపు నిల్వ ఉన్నప్పుడు ఘాటైన వాసన రావడానికి కారణం ఏమిటి? జ : బ్యాక్టీరియా చర్య వల్ల యూరియా అమ్మోనియాగా మారడం
9. మూత్రపిండాలలో నీటి పునఃశోషణను నియంత్రించి, మూత్ర పరిమాణాన్ని తగ్గించే హార్మోన్ ఏది? జ : వాసోప్రెస్సిన్ లేదా యాంటీ-డైయూరిటిక్ హార్మోన్ (ADH – హైపోథాలమస్ ఉత్పత్తి చేసి పీయూష గ్రంథి ద్వారా విడుదలవుతుంది)
10. ADH హార్మోన్ లోపం వల్ల అధిక మొత్తంలో పలుచని మూత్రం విసర్జించబడే వ్యాధి ఏది? జ : డయాబెటిస్ ఇన్సిపిడస్ (Diabetes Insipidus – అతిమూత్ర వ్యాధి)
11. మూత్ర విసర్జనను ప్రేరేపించే పదార్థాలను (ఉదా: కెఫీన్, ఆల్కహాల్) ఏమంటారు? జ : డైయూరిటిక్స్ (Diuretics – ఇవి ADH స్రావాన్ని తగ్గిస్తాయి)
12. రక్తపోటు (BP) మరియు GFR తగ్గినప్పుడు జక్ట్సాగ్లోమెరులార్ కణాలు (JG Cells) విడుదల చేసే ఎంజైమ్ ఏది? జ : రెనిన్ (Renin – ఇది RAAS వ్యవస్థను ఉత్తేజపరుస్తుంది)
13. RAAS పూర్తి రూపం ఏమిటి? జ : రెనిన్–యాంజియోటెన్సిన్–ఆల్డోస్టిరాన్ వ్యవస్థ (Renin-Angiotensin-Aldosterone System)
14. దూరస్థ సంవళిత నాళిక (DCT) మరియు సంగ్రహణ నాళాలలో Na^+ మరియు నీటి పునఃశోషణను పెంచే అడ్రినల్ కార్టెక్స్ హార్మోన్ ఏది? జ : ఆల్డోస్టిరాన్ (Aldosterone – మినరలోకార్టికాయిడ్)
15. రక్తపోటు పెరిగినప్పుడు గుండె కర్ణికల గోడల నుండి విడుదలై RAAS వ్యవస్థను నిరోధించే హార్మోన్ ఏది? జ : ఏట్రియల్ నాట్రియురెటిక్ ఫ్యాక్టర్ (ANF)
16. మూత్రపిండాలు ఎర్ర రక్త కణాల ఉత్పత్తిని (Erythropoiesis) ప్రేరేపించడానికి విడుదల చేసే హార్మోన్ ఏది? జ : ఎరిత్రోపాయిటిన్ (Erythropoietin)
17. మూత్రపిండాలలో విటమిన్-D క్రియాశీల రూపంలోకి మారినప్పుడు ఏర్పడే హార్మోన్ ఏది? జ : కాల్సిట్రియోల్ (Calcitriol – కాల్షియం శోషణకు తోడ్పడుతుంది)
18. మూత్రంలో గ్లూకోజ్ కనిపించే స్థితిని ఏమంటారు (డయాబెటిస్ మెల్లిటస్ లక్షణం)? జ : గ్లైకోసూరియా (Glycosuria)
19. మూత్రంలో కీటోన్ దేహాలు (Ketone bodies) కనిపించే స్థితిని ఏమంటారు? జ : కీటోనూరియా (Ketonuria – దీర్ఘకాలిక ఉపవాసం లేదా అదుపులేని మధుమేహంలో కనిపిస్తుంది)
20. మూత్రంలో రక్త కణాలు (RBC) కనిపించే స్థితిని ఏమంటారు? జ : హెమటూరియా (Hematuria)
21. మూత్రంలో ప్రొటీన్లు (అల్బుమిన్) విసర్జించబడే స్థితిని ఏమంటారు? జ : ప్రొటీనూరియా లేదా అల్బుమినూరియా (Albuminuria – గ్లోమెరులోనెఫ్రైటిస్ లక్షణం)
22. మూత్రపిండాలలో ఏర్పడే రాళ్లు (Kidney Stones / Renal Calculi) ప్రధానంగా ఏ రసాయనంతో ఏర్పడతాయి? జ : కాల్షియం ఆక్సలేట్ (Calcium Oxalate), కాల్షియం ఫాస్ఫేట్ లేదా యూరిక్ ఆమ్ల స్ఫటికాలు
23. కండరాల జీవక్రియ ఫలితంగా ఏర్పడి మూత్రం ద్వారా విసర్జించబడే ముఖ్య వ్యర్థ పదార్థం ఏది? జ : క్రియాటినిన్ (Creatinine – కిడ్నీ పనితీరు పరీక్షలకు ఇది కీలక సూచిక)
24. శరీరంలో నీరు లేకుండా కూడా జీవించగల ఎడారి ఎలుక (Kangaroo Rat) తన శరీరంలో నీటిని ఎలా తయారు చేసుకుంటుంది? జ : కొవ్వుల అంతర్గత ఆక్సీకరణం (Metabolic Water) ద్వారా మరియు అత్యంత గాఢమైన మూత్రాన్ని విసర్జించడం ద్వారా
25. కీటకాలు, సరీసృపాలు, పక్షులలో జీర్ణాశయ, విసర్జన, ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థలు తెరుచుకునే ఉమ్మడి గదిని ఏమంటారు? జ : అవస్కరం (Cloaca)

Excretory System in Animals Top 100 GK Bits – అనుబంధ విసర్జన అవయవాలు & మూత్రపిండ వ్యాధులు

1. మానవ శరీరంలో మూత్రపిండాలు కాకుండా విసర్జనలో పాల్గొనే అనుబంధ అవయవాలు ఏవి? జ : ఊపిరితిత్తులు, చర్మం, కాలేయం మరియు పెద్ద పేగు
2. ఊపిరితిత్తులు ప్రతిరోజూ దాదాపు ఎంత కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ (CO_2) మరియు నీటి ఆవిరిని విసర్జిస్తాయి? జ : సుమారు 200 మి.లీ/నిమిషానికి CO_2 మరియు రోజుకు 400 మి.లీ నీటి ఆవిరి
3. చర్మంలోని స్వేద గ్రంథులు (Sweat Glands) విసర్జించే చెమటలో ఉండే ప్రధాన పదార్థాలు ఏవి? జ : నీరు, సోడియం క్లోరైడ్ (NaCl), కొద్దిపాటి యూరియా మరియు లాక్టిక్ ఆమ్లం
4. చర్మంలోని తైల గ్రంథులు (Sebaceous Glands) స్రవించే సీబమ్ (Sebum) ద్వారా ఏ వ్యర్థాలు విసర్జించబడతాయి? జ : స్టెరాల్స్, హైడ్రోకార్బన్లు మరియు మైనపు పదార్థాలు (Waxes)
5. కాలేయం (Liver) పైత్యరసం (Bile) ద్వారా విసర్జించే వ్యర్థ పదార్థాలు ఏవి? జ : బిలిరుబిన్, బిలివర్డిన్ (పైత్యరస వర్ణకాలు), కొలెస్ట్రాల్, క్షీణించిన స్టిరాయిడ్ హార్మోన్లు మరియు ఔషధ అవశేషాలు
6. మలానికి పసుపు-గోధుమ రంగు రావడానికి కారణమయ్యే వర్ణద్రవ్యం ఏది? జ : స్టెర్కోబిలిన్ (Stercobilin – బిలిరుబిన్ విచ్ఛిన్నం వల్ల ఏర్పడుతుంది)
7. రక్తంలో యూరియా పరిమాణం ప్రమాదకర స్థాయికి పెరిగిపోయే స్థితిని ఏమంటారు? జ : యురేమియా (Uremia – ఇది మూత్రపిండాల వైఫల్యానికి దారితీస్తుంది)
8. మూత్రపిండాలు పనిచేయని రోగుల రక్తం నుండి యూరియాను తొలగించే కృత్రిమ ప్రక్రియను ఏమంటారు? జ : హీమోడయాలసిస్ (Hemodialysis – కృత్రిమ మూత్రపిండం)
9. హీమోడయాలసిస్ ప్రక్రియలో రక్తం గడ్డకట్టకుండా రోగి రక్తానికి కలిపే ప్రతిస్కందకం (Anticoagulant) ఏది? జ : హెపారిన్ (Heparin – శుద్ధి చేసిన రక్తాన్ని తిరిగి శరీరంలోకి పంపేటప్పుడు యాంటీ-హెపారిన్ కలుపుతారు)
10. డయాలసిస్ ప్రక్రియ ఏ భౌతిక సూత్రం ఆధారంగా పనిచేస్తుంది? జ : వరణాత్మక పారగమ్య త్వచం (Cellophane membrane) ద్వారా జరిగే వ్యాపనం (Diffusion) మరియు ద్రవాభిసరణం
11. గ్లోమెరులై వాపు చెందడం వల్ల కలిగే మూత్రపిండ వ్యాధి ఏది? జ : గ్లోమెరులోనెఫ్రైటిస్ (Glomerulonephritis)
12. కీళ్లలో యూరిక్ ఆమ్ల స్ఫటికాలు (Monosodium Urate) పేరుకుపోవడం వల్ల వచ్చే కీళ్ల వాపు వ్యాధి ఏది? జ : గౌట్ (Gout)
13. మూత్రపిండాల మార్పిడి (Kidney Transplantation) శస్త్రచికిత్సలో పాత మూత్రపిండాలను తొలగించకుండా కొత్త మూత్రపిండాన్ని ఎక్కడ అమర్చుతారు? జ : కటి వలయ భాగంలో (Iliac Fossa)
14. మూత్రపిండ మార్పిడి తర్వాత శరీరం కొత్త మూత్రపిండాన్ని తిరస్కరించకుండా (Graft Rejection) వాడే రోగనిరోధక అణచివేత మందు (Immunosuppressant) ఏది? జ : సైక్లోస్పోరిన్-A (Cyclosporin-A – ఇది ట్రైకోడెర్మా పాలీస్పోరం అనే శిలీంధ్రం నుండి లభిస్తుంది)
15. ప్రపంచ మూత్రపిండ దినోత్సవం (World Kidney Day) ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు? జ : ప్రతి సంవత్సరం మార్చి నెల రెండవ గురువారం