స్టాక్‌హోమ్, అక్టోబర్ 7 : 2026 Chemistry Nobel Winners Henri B. Kagan and Kenso Soai. ఈ ఏడాది సంవత్సరానికి సంబంధించిన నోబెల్ కెమిస్ట్రీ బహుమతిను ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తలు హెన్రీ బి. కగన్ (Henri B. Kagan), కెంసో సోయి (Kenso Soai) లకు ప్రదానం చేస్తున్నట్లు రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ప్రకటించింది.
2026 Chemistry Nobel Winners Henri B. Kagan and Kenso Soai
“అసమమిత సేంద్రీయ సంశ్లేషణలో నాన్-లీనియర్ ప్రభావాలు, ఆటోక్యాటలిసిస్‌ను కనుగొన్నందుకు” ఈ ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తలకు 2026 నోబెల్ కెమిస్ట్రీ బహుమతి లభించింది.
2026 నోబెల్ కెమిస్ట్రీ విజేతలు
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| 🏆 అవార్డు | 2026 నోబెల్ బహుమతి – కెమిస్ట్రీ |
| 👨🔬 విజేత | హెన్రీ బి. కగన్ |
| 👨🔬 విజేత | కెంసో సోయి |
| 🔬 పరిశోధన | నాన్-లీనియర్ ప్రభావాలు, ఆటోక్యాటలిసిస్ |
| 🧪 రంగం | అసమమిత సేంద్రీయ సంశ్లేషణ |
| 🌍 ప్రదానం చేసిన సంస్థ | రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ |
| 📅 ప్రకటన | 7 అక్టోబర్ 2026 |
అసమమిత సేంద్రీయ సంశ్లేషణ అంటే ఏమిటి?
సేంద్రీయ రసాయన శాస్త్రంలో ఒకే రకమైన అణువుకు పరస్పరం అద్దంలో కనిపించే రెండు రూపాలు ఉండవచ్చు. వీటిని ఎనాంటియోమర్లు (Enantiomers) అంటారు.
జీవ వ్యవస్థల్లో ఒక నిర్దిష్ట ఎనాంటియోమర్‌కు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా మందుల తయారీలో సరైన చైరల్ రూపాన్ని నియంత్రించడం అత్యంత కీలకం.
హెన్రీ బి. కగన్ పరిశోధనలు అసమమిత ఉత్ప్రేరక చర్యల్లో **నాన్-లీనియర్ ఎఫెక్ట్స్ (Non-linear effects)**ను అర్థం చేసుకోవడానికి కీలకంగా మారాయి. కగన్ మరియు సహచరులు ఈ ప్రభావాలకు సంబంధించిన నమూనాలను అభివృద్ధి చేశారు.
కెంసో సోయి ‘ఆటోక్యాటలిసిస్’ పరిశోధన
కెంసో సోయి పరిశోధనలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది Soai reaction. ఇందులో ఏర్పడే చిరల్ ఉత్పత్తి అదే రసాయన చర్యను మరింత వేగవంతం చేసే ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తుంది.
అంటే సులభంగా చెప్పాలంటే “ఉత్పత్తే తన తయారీకి ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేయడం” ఆటోక్యాటలిసిస్.
జపాన్ అకాడమీ ప్రకారం, సోయి 1995లో అసమమిత ఆటోక్యాటలిటిక్ చర్యను కనుగొన్నారు. ఈ చర్యలో చిరాలిటీ పెరుగుదల (amplification of chirality) గణనీయంగా కనిపించింది.
జీవం ఆవిర్భావానికి కూడా కీలకమైన పరిశోధన
సోయి పరిశోధనకు మరో ప్రత్యేకత ఉంది. భూమిపై జీవం ఏర్పడినప్పుడు L-amino acids, D-sugars వంటి అణువుల్లో ఒకే చైరల్ రూపం ఎందుకు ఆధిపత్యం సాధించింది? అనే కీలక ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడంలో ఈ పరిశోధన ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది.
Soai reaction ద్వారా చిన్న స్థాయి చిరల్ అసమతుల్యతను గణనీయంగా పెంచవచ్చని చూపించారు. అందువల్ల జీవ వ్యవస్థల్లో కనిపించే homochirality మూలాలను అర్థం చేసుకోవడంలో ఈ పరిశోధనకు ప్రాముఖ్యత ఉంది.
హెన్రీ బి. కగన్ – కెమిస్ట్రీలో విశిష్ట పరిశోధకుడు
హెన్రీ బి. కగన్ అసమమిత సేంద్రీయ సంశ్లేషణ రంగంలో ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త. నాన్-లీనియర్ ఎఫెక్ట్స్ ఇన్ అసిమెట్రిక్ క్యాటలిసిస్పై ఆయన చేసిన పరిశోధనలు ఈ రంగంలో ముఖ్యమైన సిద్ధాంతాలకు పునాది వేశాయి.
కగన్ గతంలో Ryoji Noyori Prizeను కూడా అందుకున్నారు. ఈ పురస్కారం అసమమిత సేంద్రీయ రసాయన శాస్త్రంలో అత్యుత్తమ పరిశోధనలను గుర్తిస్తుంది.
కెంసో సోయి – ‘Soai Reaction’తో ప్రత్యేక గుర్తింపు
జపాన్‌కు చెందిన కెంసో సోయి అసమమిత ఆటోక్యాటలిసిస్‌పై చేసిన పరిశోధనలకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన Tokyo University of Scienceలో ప్రొఫెసర్ ఎమెరిటస్‌గా ఉన్నారు. 2023లో ఆయనకు Ryoji Noyori Prize లభించింది.
Also Read…
• తాజా విద్యా సమాచారం
• తాజా జాబ్ నోటిఫికేషన్స్
• ఉచిత ఆన్లైన్ టెస్ట్స్
• కరెంట్ అఫైర్స్
• జీకే బిట్స్
• ఎంప్లాయిస్ న్యూస్
పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన పాయింట్లు
ప్రశ్న: 2026 నోబెల్ కెమిస్ట్రీ బహుమతి ఎవరికి లభించింది?
జ : హెన్రీ బి. కగన్, కెంసో సోయి
ప్రశ్న: 2026 నోబెల్ కెమిస్ట్రీ అవార్డు ఏ పరిశోధనకు ఇచ్చారు?
జ : అసమమిత సేంద్రీయ సంశ్లేషణలో నాన్-లీనియర్ ప్రభావాలు, ఆటోక్యాటలిసిస్‌పై పరిశోధనకు
ప్రశ్న: Soai reaction అంటే ఏమిటి?
జ : చిరల్ ఉత్పత్తి తన ఉత్పత్తిని తానే ఉత్ప్రేరేపించే అసమమిత ఆటోక్యాటలిటిక్ రసాయన చర్య.
ప్రశ్న: Kagan పరిశోధన ప్రధానంగా ఏ రంగానికి సంబంధించినది?
జ : అసమమిత ఉత్ప్రేరక రసాయన శాస్త్రంలోని నాన్-లీనియర్ ప్రభావాలు.
